Yüksek Lisans Yapacaklara Tavsiyeler

tezli-yuksek-lisans

Yüksek lisans, master ya da lisansüstü isimleriyle bilinen tezli veya tezsiz olarak yapılabilen lisans öğrenimi sonrasında doktora öncesinde yapılan program.

Bu benim tanımım. Akademik olarak farklı olabilir ama sonuçta hiç kimse burada formal bir tanım yapılacağını söylemedi. Gayet de öznel bir tanım. Her neyse, bu yazının yegane amacı yüksek lisans yapsam mı acaba sorusunu aklından geçirip hasbel kader yolu buraya düşmüş olanlara kendi yaşadıklarımdan yola çıkarak bir şeyler aktarabilmek.

Tavsiyelerle karışık tecrübelerimi de yazacağım onu da peşin peşin  söyleyim. Gelelim tavsiyelere:

  1. Eğer gerçekten istemiyorsanız yapmayın.

Bakın %51 ‘lik bir oranla dahi isteseniz –nasıl ölçerseniz artık- dahi yapmayın. Cidden öğrenmeye karşı bir dürtünüz varsa, alanınızda çalışmak araştırma yapmak ve yetkin biri olmak istiyorsanız yapın. Şunu da söylemek gerekir ki “doktoraya devam etmeyecekseniz yapmaya gerek yok” diyenlere katılmıyorum.

“Öğrenmeye karşı açlık duyan herkes yüksek lisans yapmalı.”

  1. Tezli yüksek lisansta sacın 3 ayağı var. En az ikisi doğru gerçekleşmeli. Bunlar: Danışman hoca, ders dönemi ve tez süreci.

Yüksek lisansa başlamak için ALES(Tezsiz yapacaklar için gerekmiyor sanırım), Dil Puanı ve Not ortalamasının belirli oranları alınarak belli bir puan elde edilir. Yani bir sıralama yapılır ve buna göre mülakata çağrılırsınız. Eğlence de bundan sonra başlar. Doğal mı olayım, ciddi mi? Takım mı giyeyim, casual mı? Traş olayım mı yoksa keçi sakalımla mı gireyim? şeklinde içsel çekişmeler başlar. Sonuçta pek çok hocanın aynı anda önüne çıkılacaktır. Benim önerim aşırıya kaçmadan (şort-sandalet kombinasyonu aşırıdır) günlük kıyafetler giyilmesi yönünde. Sonuçta ilk izlenim önemli olsa da orada sınandığınız şey bilginiz. Jilet gibi bir takım giyip heyecandan terin suyun içinde kalabilirsiniz.

keep-calm-i-have-a-masters-degree-5

Mülakatta eğer başvurduğunuz bölümün öğrencisi iseniz rahat bir mülakat geçirmeniz olasıdır. Akademisyenler sizi tanımıyor ya da farklı bir üniversiteden başvuruyorsanız (benim gibi) kendinizi ispat etmeniz gerekir. Basit sorular da sorsalar zor da sorsalar karakterleri bilmemenin verdiği bir gerginlik oluyor. İsteseler zaten ağzınızı açamayacağınız sorular sorabilirler ki soruyorlar zaman zaman. Mülakatı geçip sonuçlar açıklanınca eğer başarılı olduysanız tabi ki en derin duyguların insanı gibi hissediyorsunuz. Sonrasında ders dönemi başlıyor. Bölüme göre ödev, proje, klasik ders alma, ders anlatma, deney vs gibi çok çeşitli aşamalardan sonra seminer çalışmasını da başarıyla yapıp ders dönemini kapatıyorsunuz. 1,5 – 2 sene civarı sürüyor derler. Çalışıyorsanız daha da uzuyor.

Dersler bitti mi? Hayırlı olsun nur topu gibi bir probleminiz oldu: TEZ.

Tez dönemine girmiş bir yüksek lisans öğrencisiyseniz yüksek lisans programının kabaca yarısını tamamlamış sayılırsınız. Bu dönemde danışman hoca çok çok çok önemlidir. Kötü danışman insanı rezil, iyi danışman akademisyen eder diye bir atasözü yoktur tabi ama önemlidir yani. Kimisi ilgilenir destek olur, aradığınızda yardımcı olur gidersiniz yardımcı olur. Olur da olur. Kimisi de –burada yine sinirler gerildi- yoğun olur hiç dönüş yapmaz, yardımcı olur yüzünüze vurur, sorarsınız yardım istersiniz üstünkörü anlatır sonra anlattım ya neden yapmıyorsun böyle giderse bu tez zor biter der. Tez savunmasına girersiniz jürideki hocalardan çok o terletir(Buraya küfür gelecek!). Sözün özü iyi hoca rahat tez, zor hoca zor tez. Hoca çok önemli demiş miydim? Ders alma hoca al.

“İyi hoca rahat tez, zor hoca bitmez o tez.”

Yalnız söylemekte fayda var ders döneminde sıkıntı yaşadıysanız tez döneminde yaşayacaklarınız yanında bunlar eğlenceli anılar olarak kalacaktır. Zira tez dönemi heves, gayret, bıkma, lanet okuma, sabretme ve bitirme gibi psikolojik eşiklerden oluşuyor ve bölüm sonu canavarı olarak da tez savunmasını düşünmüşler. Tez yazma kısmı gerçekten meşakkatli. İnsana bilimsel araştırma nasıl yapılır, 50-60 sayfalık bir tez nasıl yazılır kuralı kaidesi nedir, literatür taraması nasıl yapılır kafasına vura vura öğreten bir süreç. Siz yazmazsanız kimse yazmıyor sonuçta.

“Tez dönemi heves, gayret, bıkma, lanet okuma, sabretme ve bitirme gibi psikolojik eşiklerden oluşur”

Düzeltme aşaması, hataların giderilmesi vs derken tezi defalarca okumak gerekiyor defalarca kontrol edilmeli. Çünkü yapılacak bir hata eğer tezi bastırdıysanız ve teslim ettiyseniz çıban gibi gözünüze takılacak ama düzeltme yapamayacaksınız.

master degreeKendinizce tertemiz yazıp düzenlediğinizi zannedersiniz ama tez savunmasına girince her şey allak bullak olabilir. Jüri üyeleri düzeltme, ekleme isteyebilir yanlış bulabilir ve pek çok şeyi değiştirmenizi isteyebilir istemeye de bilir. Bu kısmı tamamen muamma. Jüri genellikle 3 öğretim görevlisinden oluşan teziniz ile ilgili konularda çalışan ya da ilgilenen kişilerden oluşur ve içlerinden birinin kıl bir insan olması elzemdir. Olmazsa olmaz. İlla birisi takar ve sizi terletir.  Sonuçta büyük ihtimalle sizi 5 dakikalığına dışarı çıkartırlar ve içerde bir şeyler konuşup(ne konuştukları tam bir muamma benim jüri eminim yeni aldıkları arabalardan bahsetmiştir biraz tırıvırı bir iş) “tebrikler ABC başarıyla geçtin” diyerek tebrik ederler. Tam o anda üzerinizden büyük bir yük kalkar. Artık son viraj da dönülmüştür. Süper mario prensesi kurtarmıştır. Sonrasında ikram, çay çorba sunulur biraz sohbet edilir ardından da istiklal marşı ve kapanış.

Artık yüksek lisans mezunu birisiniz. Pek çok insanın dahil olamadığı o şanslı azınlığa hoş geldiniz(!). Sokakta yürüyüşünüz değişir. Misal bakkaldan sigara alacakken “Arif abi bana iki marlboro, ee master yapmış adamız Lark içecek halimiz yok” tipi iğrenç üstünlük taslamalar yapabilirsiniz. Birisiyle tanışırken atıyorum mühendislik alanında yaptıysanız “Merhabalar, ben elektrik yüksek mühendisi Zlatan İbrahimoviç” diyebilirsiniz. Gerisi sizin yaratıcılığınıza kalmış.

2 Replies to “Yüksek Lisans Yapacaklara Tavsiyeler

  1. Son paragraf güldürdü :) elinize saglık. Yurt dısında yuksek lisans da da benzer seyler ıle mı karsılasırız acaba?

    1. Malesef yurt dışında yüksek lisans programları hakkında bilgim yok. Olursa yazının devamına not olarak eklerim.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir